Cat Joniver ac Angelos Photiades yn cyhoeddi eu papur cyntaf ar y cyd yn y Cyfnodolyn Rhyngwladol Algal Research

 

Mae dau o ymgeiswyr PhD KESS 2 Prifysgol Aberystwyth, Cat Joniver ac Angelos Photiades, wedi cyd-gyhoeddi eu papur cyntaf yn y Cyfnodolyn Rhyngwladol Algal Research (Ffactor Effaith 4.401). Mae gwaith ymchwil Cat ac Angelos yn canolbwyntio ar flwmiau (gwymon) macroalgaidd  sy’n peri niwsans ac mae’r erthygl yn plethu diddordebau ymchwil y ddau drwy edrych ar effeithiau ecolegol ac economaidd gymdeithasol blwmiau macroalgaidd dros y byd, ac ar yr ateb posib o greu cynnyrch allan o ddefnydd sy’n ddiangen fel arall.  

Teitl yr erthygl adolygu yw ‘The global problem of nuisance macroalgal blooms and pathways to its use in the circular economy.’ Gyda’i gilydd, cynhaliodd Cat ac Angelos adolygiad systematig, gan syntheseiddio 639 o bapurau wedi eu hadolygu gan gymheiriaid er mwyn:

  • canfod natur ofodol ac amseryddol blwmiau macroalgaidd;
  • meintoli’r effeithiau ecolegol ac economaidd gymdeithasol sy’n gysylltiedig â’r blwmiau;
  • rhoi amlinelliad o’r broses o dawsnewidiad biomas macroalgaidd yn gynhyrchion, ar gyfer y prif genera sy’n ffurfio blwmiau yn enwedig;
  • darparu asesiad o gostau mewnbwn a chynnyrch ar gyfer gwahanol gyfansoddion;
  • a darparu asesiad dichonolrwydd wedi’i gynhyrchu drwy Ddadansoddiad Techno-Economaidd ac Asesiadau Cylch Bywyd.

Roedd y papur adolygu, a ysgrifennwyd ar y cyd â’u goruchwylwyr academaidd, Dr Jessica Adams, yr Athro Pippa Moore a Dr Ana Winters a chyfarwyddwr cwmni Dr Andrew Woolmer yn amlygu mai macroalgae gwyrdd oedd y prif ddosbarth oedd yn ffurfio blwmiau, a bioburfa oedd y prif ddefnydd o’r algae yn y dosbarth hwn. Fodd bynnag, mewn asesiadau dichonolrwydd, canfuwyd mai biodanwydd oedd â’r potensial mwyaf o olygu defnydd diwastraff o facroalgae sy’n peri niwsans.

(O’r chwith i’r dde) Angelos Photiades, Jessica Adams (prif oruchwyliwr y ddau) a Cat Joniver yn Ne Korea yn Symposiwm Gwymon Rhyngwladol 2019

Meddai Cat,

“Rydyn ni’n falch dros ben bod yr erthygl hon yn cael ei chyhoeddi. Mae pynciau ymchwil PhD Angelo a minnau yn cyd-fynd mor dda er mwyn creu’r stori hon am droi macroalgae sy’n peri niwsans yn gynnyrch. Mae’n dod yn fwyfwy amlwg bod adnoddau byd-eang yn prinhau ac y dylem ni fod yn cynnwys defnyddiau a chynhyrchion y gellir eu hail-ddefnyddio yn yr economi gylchol i ba bynnag raddau y bo hynny’n ymarferol bosib.

Mae Angelos a minnau yn ddiolchgar am gefnogaeth KESS 2 a GreenSeas Resources, ein partner cwmni, er mwyn cyrraedd y pwynt hwn. Mae KESS 2 wedi cyfnerthu ein sgiliau, ein hyder a’n dealltwriaeth ac, yn bwysicaf oll, wedi rhoi’r amser i ni ein hunain gael datblygu’n broffesiynol fel gwyddonwyr”.

Meddai Angelos,

“Fe wnaethom ni geisio ystyried niwsans cyffredinol y blwmiau macroalgae a gosod hyn yng nghyd-destun cyfoes yr economi gylchol a chynaladwyedd. Rwy’n credu inni lwyddo. Dyma’r amser. Mae gwymon yn dod yn fwy poblogaidd, gan fod potensial o liniaru’r newid yn yr hinsawdd drwy dyfu macroalgae. Fodd bynnag mae tunelli o ddefnydd o’r blŵm a allai ddarparu cynhyrchion o werth ychwanegol uchel ac y dylid eu hymgorffori i fioburfeydd y dyfodol. Sut gallem ni ddefnyddio’r defnydd hwn, beth yw’r manteision a’r anfanteision a beth a ystyrir yn ddichonadwy gan y gymuned wyddonol yw rhai o’r cwestiynau a atebir gan yr erthygl hon. Yn sicr, fe ddaethom yn fwy cyfarwydd â’n meysydd drwy ysgrifennu’r erthygl hon a chawsom oleuni pellach ond roedd yn heriol hefyd. Rydyn ni’n ddiolchgar am gefnogaeth KESS 2, ein goruchwylwyr a GreenSeas Resources.”

Ychwanega Jessica Adams, y prif oruchwyliwr,

“Mae hwn yn bapur cyntaf ardderchog i Cat ac Angelos ei gwblhau ar gyfer eu graddau PhD. Yn ogystal â gwella eu sgiliau ysgrifennu academaidd, mae’r ymchwil wedi ei gyhoeddi mewn cyfnodolyn pwysig sy’n cael ei ystyried yn chwartel uchaf y cyfnodolion agronomeg a gwyddor cnydau. Dylai fod yn erthygl werthfawr, y cyfeirir at yn fynych yn y dyfodol.

Meddai Andy Woolmer, o’r cwmni nawdd GreenSeas Resources,

“Rwy’n falch dros ben bod Cat ac Angelos wedi gallu ysgrifennu’r papur hwn ar y cyd gyda GreenSeas Resources yn ystod eu cyrsiau PhD KESS2. Does gen i ddim dwywaith na fydd yr erthygl hon yn ddefnyddiol i gwmnïau eraill, fel y mae hi wedi bod i ni.”

Mae’r papur cyhoeddedig llawn ar gael yma: https://doi.org/10.1016/j.algal.2021.102407