Ail bapur wedi’i gyhoeddi gan Anastasia Atucha yn y cyfnodolyn Forests

Mae ymgeisydd PhD Ysgoloriaeth Sgiliau Economi Gwybodaeth (KESS 2) Anastasia Atucha, o Brifysgol Bangor, wedi cyhoeddi ei hail bapur, map systematig o ddulliau ar gyfer mesur goddefgarwch rhew conwydd, mewn Rhifyn Arbennig o’r cyfnodolyn Forests. Mae ymchwil Anastasia yn canolbwyntio ar oddefgarwch rhew y sbriws Sitka conwydd (Picea sitchensis), sydd wedi cynnwys samplau ffenoteipio a gasglwyd o bob rhan o Brydain.

Goddefgarwch rhew yw’r graddau y gall planhigyn wrthsefyll difrod pan yn dod i gysylltiad â thymheredd is-rewi. Gall difrod rhewi effeithio’n negyddol ar gynhyrchiant ac ansawdd pren planhigfeydd coed masnachol. Er mwyn bridio am oddefgarwch i rewi, dylid nodi coed sy’n goddef rhew a’u gwahanu oddi wrth goed sensitif. I wneud hyn, rhaid asesu goddefgarwch rhew coed unigol, neu amrywiaethau coed, yn ddibynadwy ac yn gadarn, er mwyn sicrhau nad yw ffactorau allanol yn effeithio ar y canlyniadau. Mae’r map systematig hwn yn archwilio’r llenyddiaeth academaidd hyd at y flwyddyn 2020 lle cafodd goddefgarwch rhew ei fesur, ac mae’n archwilio’r technegau a ddefnyddiwyd yn feirniadol.

Dywed Anastasia, “Dyma’r canllaw i dechnegau ffenoteipio goddefgarwch rhew yr hoffwn i wedi’i cael pan ddechreuais fy PhD. Fe wnes i lawer o feddwl i bob rhan o’r broses ddylunio a defnyddio fy mhrofiad gyda’r ochr ymarferol i gael mewnwelediad i gyflwr y maes.

Mae’n ddechrau defnyddiol i unrhyw un sydd newydd ddechrau dylunio arbrawf i fesur goddefgarwch rhew gyda chonwydd. Mae’n rhoi syniad i chi o’r hyn sydd ar gael a sut mae’r rhan fwyaf o arbrofion yn cael eu cynnal. ”

Dywedodd Dr Andy Smith, cyd-oruchwyliwr, “Mae map systematig Anastasia yn darparu arfarniad cyfoes a beirniadol o dechnegau ar gyfer mesur goddefgarwch rhew a fydd yn ddefnyddiol i ymchwilwyr newydd a phrofiadol sy’n astudio goddefgarwch rhew mewn coed conwydd. Rwy’n disgwyl y bydd yr erthygl yn cael ei dyfynnu’n fawr. ”

Cefnogir prosiect ymchwil PhD Anastasia gan Maelor Forest Nurseries Ltd. a Chronfa Gymdeithasol Ewropeaidd trwy KESS 2 a Llywodraeth Cymru ac mae’n cael ei oruchwylio gan Dr Andy Smith a Dr Katherine Steele ym Mhrifysgol Bangor. Gellir gweld y papur cyhoeddedig llawn yn:

https://doi.org/10.3390/f12081094