{"id":7408,"date":"2020-06-16T09:00:20","date_gmt":"2020-06-16T08:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/kess2.ac.uk\/?p=7408"},"modified":"2020-06-17T16:02:01","modified_gmt":"2020-06-17T15:02:01","slug":"throwing-new-light-on-oak-heart-rot","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kess2.ac.uk\/cy\/throwing-new-light-on-oak-heart-rot\/","title":{"rendered":"Goleuni newydd ar bydredd calon derw"},"content":{"rendered":"

\"Oak

Richard Wright: Cychwyn ar astudiaeth tair blynedd, blaen y gad, o bydredd calon derw<\/p><\/div><\/p>\n

 <\/p>\n

Yr haf hwn cychwynnwyd gwaith ymchwil mewn maes na wyddwn fawr amdano – pydredd calon derw. Dan y fenter Action Oak<\/a> mae\u2019r mycolegydd Richard Wright wedi cychwyn ar brosiect ymchwil KESS 2 PhD tair blynedd a hanner. Cefnogir y fenter gan Gronfa Gymdeithasol Ewrop (ESF), dan oruchwyliaeth yr Athro Lynne Boddy o Brifysgol Caerdydd,\u00a0 gyda chefnogaeth Cymdeithas Coedwigaeth Frenhinol (RFS).<\/p>\n

Mae Pydredd Calon yn effeithio derw cyffredin, dros 200 oed ac mae bron yn gyffredin mewn coed 400 oed a h\u0177n. Ond nid oes neb tan yn ddiweddar wedi archwilio i sut a pham ei fod yn digwydd.<\/p>\n

Meddai Richard: \u201cEr gwaethaf enw’r cyflwr, gall pydredd calon fod o fudd mawr i rai rhywogaethau o goed. Gall fod o gymorth i dderwen addasu a chyrraedd oed mawr drwy ollwng maetholion i sicrhau parhad yn ei thyfiant a newid strwythur y goeden. Mae pydredd calon hefyd yn ganolog i gyfoeth ecoleg coedwigoedd. Hebddo, ni fyddai nifer o adar a mamaliaid yn gallu dod o hyd i dyllau i nythu ac fe fyddai’r gadwyn fwyd ffwngaidd gymhleth sy’n brif ffynhonnell fwyd i amrywiaeth anferth o bryfed yn dod i ben.<\/p>\n

\u201cRydym yn ‘nabod gweithredyddion achosion achlysurol pydredd calon ond fe fyddwn yn edrych ar ehangu ein gwybodaeth ac yn astudio’r rhyngweithio, olyniaeth ac amrywiaeth y cymunedau pydredd hyn, yn enwedig y berthynas ofodol a thiriogaethau\u2019r ffwng mewn 3D.\u00a0 Mae cael bod yn rhan o ecoleg ffwng arloesol, fel rhan o’m mycoleg, yn fy nghyffroi’n fawr – edrych i mewn i galonnau coed a deall y r\u00f4l allweddol sydd gan ffyngau yn ecosystemau ein coedwigoedd.”<\/p>\n

Ers amser hir ni fu modd gweld pydredd calon derw gyda’r llygaid. Bydd gwaith Richard yn canolbwyntio\u2019n bennaf ar goed derw dros 150 oed ac yma yng Nghymru fe fydd yn cydweithio gyda chyfaill fydd yn gwneud gwaith tebyg yn Lloegr. Mae’n gobeithio gallu cymryd samplau’r haf hwn (yn dibynnu ar gyfyngiadau Covid-19) cyn cychwyn ar eu dadansoddi,\u00a0 dilyniannodi DNA, a datblygu model 3D o dwf a dilyniant y pydredd mewn boncyff.<\/p>\n

Meddai goruchwyliwr y prosiect yr Athro Lynne Boddy o Biowyddorau Caerdydd: \u201cRydym wrth ein boddau’n cael gweithio gyda Richard Wright ar y gwaith ymchwil hynod bwysig ac am gael cefnogaeth aelodau RFS. Mae pydredd calon yn broses naturiol sy’n cynnig cynefin i ffyngau, gan gynnwys y cyfrwy prin Buglossoprus quercinus<\/em>, infertebratau saprosylig prin ynghyd \u00e2 rhai fertebratau. Y gobaith yw nid yn unig dod i ddeall y rhyngweithio sy’n achosi pydredd calon ond hefyd i ddeall ei dwf a’i ledaeniad. Rhai blynyddoedd yn \u00f4l, dangosodd gwaith ymchwil i bydredd calon coed bedw gymunedau pydredd ffwngaidd na fyddwn wedi ei ddychmygu wrth edrych ar ffrwyth ffwng ar gorff coeden. Gallwn yn wir gael ein synnu eto.\u201d<\/p>\n

Meddai Chris Jones Cadeirydd Adran De Cymru: \u201c Edrychwn ymlaen at gyflwyno Richard i’n haelodau yng Nghymru a fydd yn gallu ei gefnogi. Maent yn rheoli coedwigoedd am nifer o resymau ond yn cael pleser mawr o’r hen goed llydanddail ac mae ymchwil fel hyn sydd yn cyfoethogi ein dealltwriaeth o amgylchfyd cyffredinol coedwigoedd yn werthfawr tu hwnt. Bydd yr ymchwil hefyd yn rhoi tystiolaeth bwysig am bydredd mewn coed derw a all gael ei ddefnyddio gan berchnogion coedwigoedd ar gyfer rheolaeth diogelwch.\u201d<\/p>\n

Mae Richard Wright wedi bod yn cynnal cyrsiau addysgol ac ymchwil maes mwn mycoleg ers deng mlynedd ac wedi bod yn ymchwilydd gyda’r Gerddi Botaneg Brenhinol yn Kew lle mae’n parhau i fod yn rhan o’r prosiect Plant and Fungi Tree of Life.<\/p>\n

Gair am y partneriaid cydweithiol:<\/strong><\/h2>\n

Cymdeithas Coedwigaeth Frenhinol <\/strong><\/h3>\n